Alkoholowe zespoły abstynencyjne (AZA) występują u osób uzależnionych od alkoholu, które z różnych względów zaprzestają picia lub zmniejszają spożycie alkoholu. Pierwsze objawy pojawiają się wtedy, gdy znacząco obniża się stężenie alkoholu we krwi tj. zazwyczaj po kilku – kilkunastu godzinach po ostatnim spożyciu. U większości osób uzależnionych od alkoholu AZA przebiegają w sposób niepowikłany (F10.30), ale u części pacjentów, szacowanej na 5-15%, mogą wystąpić drgawki abstynencyjne (F10.31), majaczenie alkoholowe (F10.41) nierzadko przebiegające z drgawkami (F10.42).

Cele leczenia AZA

Minimalistycznym celem leczenia AZA jest umożliwienie pacjentowi, który chce lub musi przerwać picie, bezpiecznego i humanitarnego przejścia okresu odstawienia, które jest przykre, a nieraz niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia. Ważnym celem jest zapobieganie przechodzeniu niepowikłanych AZA w formy powikłane (groźne dla życia), a w szczególności zapobieganie wystąpieniu tych form po raz pierwszy, tzn. zapobieganie zjawisku tzw. „torowania” polegającemu na tym, że w kolejnych okresach abstynencji prawdopodobieństwo wystąpienia powikłanych AZA jest znacznie większe. Maksymalistycznym podejściem jest traktowanie tzw. detoksykacji alkoholowej jako okresu wstępnego, w którym pacjenta zmotywuje się i skieruje do lecznictwa odwykowego. Niestety, cel ten udaje się zrealizować jedynie u niewielkiej ilości (15-30%) osób detoksykowanych.

Miejsce leczenia AZA

Większość osób z AZA „leczy się” sposobami domowymi. Z tej części pacjentów, którzy poszukują pomocy w placówkach służby zdrowia duża część może być detoksykowana w warunkach ambulatoryjnych. Oprócz przypadków z bezwzględnymi lub względnymi wskazaniami do hospitalizacji (omówione poniżej), wyższość hospitalizacji nad leczeniem ambulatoryjnym sprowadza się praktycznie do mniejszej dostępności do alkoholu w warunkach szpitalnych.

Majaczenie alkoholowe jest zawsze bezwzględnym wskazaniem do hospitalizacji, ponieważ jest potencjalnie zagrażające życiu – w okresie przed wprowadzeniem nowoczesnej farmakoterapii umieralność sięgała 20%. W Polsce przyjęło się, że majaczenie alkoholowe leczy się głównie w oddziałach lub szpitalach psychiatrycznych. W wielu krajach cięższe przypadki majaczenia leczy się w oddziałach intensywnej terapii. Najsłuszniejszą zasadą jest leczenie pacjenta w takim oddziale, w którym ma on najodpowiedniejsze warunki do właściwego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Jeżeli taka hospitalizacja ma się odbywać poza oddziałem psychiatrycznym, jedynym warunkiem jest zabezpieczenie pacjenta i jego otoczenia przed zachowaniami wynikającymi z zaburzeń świadomości i przeżyć psychotycznych.

W przypadku zespołów abstynencyjnych przebiegających z drgawkami, wskazaniami do hospitalizacji są: napady mnogie lub stan padaczkowy, napad drgawkowy inny niż uogólniony bez zaznaczonego początku, utrzymujące się po napadzie zaburzenia świadomości. Pogłębionej diagnostyki wymagają napady drgawkowe występujące po raz pierwszy w życiu. Możliwość hospitalizacji należy rozważyć także biorąc pod uwagę ogólny stan chorego (w tym choroby somatyczne i psychiczne, niedawne urazy czaszki itp.) oraz to czy pacjent jest samotny i czy ma zapewnioną opiekę. Poza tym należy uwzględnić dynamikę zespołu, a także fakt przebycia w przeszłości majaczenia alkoholowego i/lub drgawek.

Większość niepowikłanych AZA może być leczona ambulatoryjnie. Hospitalizację należy rozważyć uwzględniając takie czynniki jak: nasilenie objawów abstynencyjnych (stan przedmajaczeniowy), dynamikę zespołu (czy nasilenie objawów zwiększa się czy zmniejsza), czas badania (znaczne nasilenie objawów rano i w godzinach przedpołudniowych zazwyczaj zwiastuje burzliwy AZA wieczorem i w nocy), występowanie majaczenia lub drgawek w przeszłości, współwystępujące choroby somatyczne i psychiczne, niedawne urazy czaszki oraz możliwość zapewnienia opieki przez otoczenie.

Podstawowe zasady bezpiecznego i skutecznego leczenia AZA

U większości osób trafiających do leczenia z powodu AZA można stwierdzić liczne współwystępujące zaburzenia homeostazy i schorzenia somatyczne spowodowane zarówno ostatnią jak i przewlekłą intoksykacją, a także choroby somatyczne zaostrzane przez alkohol oraz takie, które występują niezależnie od picia. Dlatego trzeba pamiętać, że warunkiem bezpiecznego i skutecznego leczenia AZA jest nie tylko psychofarmakologiczne przeciwdziałanie skutkom mechanizmu adaptacji neuroprzekaźników do przewlekłej ekspozycji na alkohol, ale równoległe postępowanie diagnostyczne i lecznicze względem somatycznych skutków ostatniego i przewlekłego picia, a także współwystępujących chorób i następstw urazów.

W nasilonych AZA, w których zaburzenia psychiczne i zachowania najbardziej „rzucają się w oczy”, należy zebrać dokładny wywiad nastawiony na objawy chorób somatycznych i urazów oraz dokonać dokładnego, pełnego badania stanu somatycznego. Pozwoli to uniknąć błędów diagnostycznych wynikających z maskowania przez objawy abstynencyjne mniej wyraźnych, ale nieraz groźnych objawów chorób somatycznych i skutków urazów.

Leczenie częstszych zaburzeń somatycznych u osób z AZA

Osobom z AZA należy zapewnić przebywanie w spokojnych, pozbawionych bodźców pomieszczeniach. Pokoje powinny być lekko oświetlone, nawet w nocy. U osób majaczących, które są unieruchomione, konieczne jest zapewnienie warunków uniemożliwiających nadmierne ochłodzenie lub przegrzanie oraz stałe sprawdzanie czy unieruchomienie i pobudzenie psychoruchowe nie powoduje upośledzenia ważnych życiowo funkcji (drożność dróg oddechowych, swoboda oddychania, ucisk na naczynia i nerwy itp.).

U chorych z AZA najpowszechniej występują zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. U znacznej części pacjentów stwierdza się w surowicy zmniejszone stężenie potasu, rzadziej magnezu. Przemieszczanie się przestrzeni płynowych u osób z AZA nie jest wystarczająco poznane. W zachodnich podręcznikach zaleca się nawadnianie doustne, rezerwując nawadnianie parenteralne wyłącznie dla przypadków z klinicznymi objawami odwodnienia.

W Polsce nawadnianie parenteralne stosuje się częściej i wydaje się to być przyczyną stosunkowo małej umieralności w przypadkach majaczenia alkoholowego. Wlewki dożylne należy stosować ostrożnie, nie przekraczając 2l nadobę i biorąc pod uwagę, czy chory nie jest niewydolny krążeniowo oraz czy miał drgawki (możliwość obrzęku mózgu). Preferowane są płyny wieloelektrolitowe zawierające m.in. potas i magnez. Rutynowe dożylne podawanie siarczanu magnezu nie jest wskazane ze względu na zbyt wielkie ryzyko powikłań krążeniowych. W lżejszych przypadkach AZA wystarczające jest doustne przyjmowanie płynów. Często poleca się zawierające duże ilości potasu soki, szczególnie pomarańczowe, zawierające fruktozę.

U znacznej części osób uzależnionych od alkoholu występują niedobory witaminowe. Zaleca się jednak rutynowe podawanie jedynie witaminy B1, inne hipowitaminozy nie są bowiem powszechne. Podaje się ją parenteralnie, głównie domięśniowo. Podawanie dożylne może być przyczyną gwałtownych reakcji anafilaktycznych. Zaburzenia rytmu serca i niewydolność krążenia wymagają intensywnego leczenia, gdyż AZA może prowadzić do groźnej dekompensacji.Stany gorączkowe wymagają pogłębionej diagnostyki, ale nawet w przypadku nieznalezienia ich przyczyn, wymagają antybiotykoterapii. Niektóre stany zapalne, głównie trzustki i płuc mogą imitować majaczenie alkoholowe.

Wszelkie urazy somatyczne wymagają zdiagnozowania. W szczególności dotyczy to urazów czaszki, ponieważ objawy krwawienia wewnątrzczaszkowego mogą imitować niektóre objawy abstynencyjne.

Nasilenie AZA a psychofarmakoterapia

Leczenie AZA jest zróżnicowane m.in. w zależności od nasilenia zespołu. W celu podejmowania decyzji o podjęciu i intensywności psychofarmakoterapii przydatna jest skala CIWAA-R.

Osoby, które w skali CIWAA-R osiągają do 10 punktów zazwyczaj nie wymagają psychofarmakoterapii. Ostatnio uważa się, że zbyt intensywne leczenie takich stanów może powodować zjawisko tzw. „rozniecania” i przyczyniać się do pogorszenia przebiegu uzależnienia od alkoholu (drgawki i majaczenia w przyszłości). Wstrzymanie się od psychofarmakoterapii nie dotyczy osób z przebytym w przeszłości majaczeniem alkoholowym lub drgawkami. Psychofarmakoterapię należy też rozważyć u osób z narastającym nasileniem AZA, u pacjentów ocenianych rano lub przed południem (w obu przypadkach należy ewentualnie ocenić dynamikę zespołu po kilku godzinach), u pacjentów z poważnymi chorobami somatycznymi i u osób pozostających bez opieki.

Osoby z punktacją 11÷20 wymagają zazwyczaj leczenia psychotropowego, choć w niektórych przypadkach u osób w dobrym stanie somatycznym, bez powikłanych zespołów abstynencyjnych w przeszłości i dynamiką objawów wskazujących na ich ustępowanie, można odstąpić od psychofarmakoterapii.

Osoby osiągające w skali CIWAA-R ponad 20 pkt. wymagają intensywnego kompleksowego leczenia.

Psychofarmakoterapia

Patofizjologia AZA jest dość dobrze poznana i wiemy, że bierze w niej udział wiele układów neuroprzekaźnikowych, a między nimi zachodzi wiele skomplikowanych zależności. Niemniej, w patogenezie AZA największe znaczenie ma zmniejszona aktywność receptorów GABAA-ergicznych, których zadaniem jest hamowanie aktywności większości innych układów neuroprzekaźnikowych. Np. większość wegetatywnych objawów abstynencyjnych jest przejawem nadaktywności noradrenergicznej i można im przeciwdziałać podając leki przeciwadrenergiczne działające obwodowo (leki blokujące receptor b-adrenergiczny lub ośrodkowo (agoniści receptora a2-adrenergicznego np. klonidyna), zmniejszające przewodnictwo (leki blokujące kanał wapniowy) lub działające pośrednio przeciwadenergicznie poprzez układ GABA-ergiczny. W tym celu stosuje się głównie benzodiazepiny, które hamują również i inne nadaktywne w AZA układy neuroprzekaźnikowe.

Dobór leków

Idealnym lekiem do zastosowania w terapii AZA byłaby substancja, która ma silne działanie przeciwdrgawkowe, przeciwlękowe (ale nie nazbyt uspokajające), nasenne, zapobiega wystąpieniu delirum tremens, a gdy się ono pojawi – skraca okres majaczenia, łagodzi wegetatywne objawy abstynencyjne, nie ma właściwości uzależniających, nie wchodzi w niekorzystne interakcje z alkoholem, powoduje mało niegroźnych objawów niepożądanych, działa krótko po podaniu, może być podawana doustnie, domięśniowo i dożylnie, jest tania.

Benzodiazepiny

Grupą leków o właściwościach najbardziej zbliżonych do „leku idealnego” są benzodiazepiny (BDZ). Uważa się je za leki z wyboru w leczeniu różnych form AZA. Mają szerokie spektrum działania obejmujące: działanie przeciwdrgawkowe, przeciwlękowe, zmniejszanie ryzyka wystąpienia majaczenia i skracanie jego trwania, łagodzenie objawów wegetatywnych, możliwość podawania różnymi drogami, krótki okres oczekiwania na efekty działania oraz niską cenę.

Główną wadą BDZ jest wchodzenie w interakcje z alkoholem, a co za tym idzie: możliwość depresji ośrodka oddechowego. Implikuje to zasadę niepodawania BDZ pacjentom z alkoholemią. Dotyczy to ok. 25-30% osób, u których objawy abstynencyjne występują mimo alkoholemii. Od tej zasady niepodawania praktycznie wszystkich leków psychotropowych osobom w stanie nietrzeźwym można odstąpić gdy wystąpi majaczenie alkoholowe lub drgawki, ponieważ ocenia się, że ryzyko poważnych powikłań lub zgonu w przypadku zaniechania leczenia jest większe niż ryzyko ewentualnego synergistycznego działania alkoholi i BDZ. Decydując się na podawanie BDZ osobom nietrzeźwym należy mieć dostęp do podstawowych narzędzi anestezjologicznych (intubacja) i leków ratujących życie (w tym: flumazenilu).

Inną wadą BDZ jest krzyżowe uzależnienie z alkoholem. Implikuje to zasadę leczenia AZA dawkami jak najmniejszymi i jak najkrócej (zazwyczaj nie dłużej niż siedem dni).

Choć nie wykazano farmakologicznej wyższości jakiejkolwiek benzodiazepiny nad pozostałymi, preferowane są niektóre z nich. Większość lekarzy posiada duże doświadczenia z diazepamem, tanim lekiem o średniodługim okresie działania i zrównoważonym profilu działania. Jego wadą jest słaba dostępność ze wstrzyknięć domięśniowych. Ostatnio preferuje się benzodiazepiny o długim okresie działania np. klorazepat. Podkreśla się, że ten lek zapewnia równomierne poziomy BDZ we krwi, może być podawany z częstotliwością 1÷2 razy na dobę, jest dobrze wchłaniany także ze wstrzyknięć domięśniowych. U osób z marskością wątroby lub innymi poważnymi uszkodzeniami jej funkcji zaleca się podawanie lorazepamu.

Dawkowanie benzodiazepin powinno być zróżnicowane. Zazwyczaj wystarczające jest podawanie małych dawek odpowiadające 15÷25 mg diazepamu na dobę. W zespołach bardziej nasilonych podaje się większe dawki, ale zazwyczaj nie przekraczające 40 mg diazepamu na dobę. Na Zachodzie, a ostatnio w niektórych akademickich ośrodkach w Polsce, w warunkach szpitalnych zaczyna się stosować leczenie benzodiazepinami tzw. metodą wysycania. Polega ona na podawaniu BDZ w odstępach np. godzinnych aż do całkowitego ustąpienia objawów abstynencyjnych, a gdy pojawiają się one ponownie – na dodawaniu BDZ. W ten sposób niejednokrotnie dobowe dawki BDZ przekraczają odpowiednik 100 mg diazepamu. Przed zebraniem większych doświadczeń, ten typ leczenia nie jest rekomendowany ze względu na możliwość licznych powikłań: depresji ośrodka oddechowego, interakcji z alkoholem, ortostatycznych spadków ciśnienia itp., a także konieczność zapewnienia zaplecza anestezjologicznego i możliwości oznaczania alkoholemii, a także specjalnego przeszkolenia personelu.

Klometiazol

W krajach europejskich klometiazol jest uważany za lek o profilu działania i skuteczności zbliżonej do BDZ.
W Polsce obserwuje się jednak tendencję do odchodzenia od stosowania tego leku. Spowodowane jest to m.in. częstszymi niż w przypadku BDZ przeciwwskazaniami do jego stosowania (choroby drzewa oskrzelowego i płuc, kwasica), częstszymi objawami niepożądanymi (gęsta, trudno odksztuszalna wydzielina w drzewie oskrzelowym, podrażnienie nabłonka górnych dróg oddechowych), krótkim okresem półtrwania (konieczność podawania leku 4÷5 razy na dobę), brakiem formy domięśniowej. Dobowe dawkowanie nie powinno przekraczać 4÷8 g. Lek ma dość silne działanie uzależniające i dlatego w lecznictwie ambulatoryjnym powinien być stosowany wyjątkowo.

Neuroleptyki

Stosowane są coraz rzadziej i to głównie w przypadkach nasilonego majaczenia alkoholowego z bogatą produkcją psychotyczną i zagrażającym życiu pobudzeniem psychoruchowym, które nie dają się opanować benzodiazepinami lub klometiazolem. Dobiera się neuroleptyki o silnym działaniu przeciwpsychotycznym i sedatywnym przy stosunkowo małych dawkach (miligramy – haloperidol, lub dziesiątki miligramów – perfenazyna) i małym działaniu hepatotoksycznym. Wykazano jednak, że umieralność w grupach leczonych neuroleptykami jest większa niż wśród leczonych benzodiazepinami lub klometiazolem. Neuroleptyki nie mają działania przeciwdrgawkowego, a nawet obniżają próg drgawkowy, należy ich więc unikać u osób z drgawkami w wywiadzie. Poważnym ograniczeniem stosowania neuroleptyków w leczeniu AZA jest powodowanie skłonności do ortostatycznych spadków ciśnienia z zapaścią włącznie.

Karbamazepina

Karbamazepina i jej pochodne stosowane są powszechnie w krajach niemieckojęzycznych. Podkreśla się jej silne działanie przeciwdrgawkowe i brak potencjału uzależniającego. W innych krajach nie jest stosowana w związku z niskim indeksem terapeutycznym (mała rozpiętość między dawką terapeutyczną a toksyczną), obawami o kumulację leku w związku z częstymi uszkodzeniami wątroby u osób uzależnionych, obawami o interakcję z alkoholem.

Inne leki

W leczeniu AZA wypróbowano ponad 200 leków i procedur. Badania te przyczyniły się do lepszego poznania mechanizmów patogenetycznych AZA. Nie znaleziono leków, które byłyby konkurencyjne w stosunku do benzodiazepin lub klometiazolu, niemniej zidentyfikowano niektóre leki, które mogą być przydatne w leczeniu niektórych objawów lub grup objawów.

Np. leki blokujące – antagoniści receptora b-adrenergicznego, agoniści receptora a2-adrenergicznego lub leki blokujące kanały wapniowe są przydatne w leczeniu objawów nadaktywności noradrenergicznej. Pozbawione są natomiast działania przeciwdrgawkowego i dlatego nie powinny być stosowane bez leków o takich właściwościach.

Podobnie, działania przeciwdrgawkowego pozbawione są również buspiron i tianeptyna, w których wykorzystuje się działanie przciwlękowe.

Kwas gOH-masłowy, który ma budowę i działanie zbliżone do GABA wydawał się lekiem, który może być konkurencyjny w stosunku do benzodiazepin i klometiazolu, ale ze względu na krótki okres półtrwania wymagał bardzo częstego podawania, a poza tym stał się lekiem nadużywanym przez osoby z niektórych subkultur.

Leki nootropowe (prokognitywne), np. piracetam, mogą być prawdopodobnie przydatne jako leki uzupełniające
w cięższych stanach majaczenia, przebiegających z ilościowymi zaburzeniami świadomości lub zagrażającym zespołem amnestycznym, choć nie jest to do końca udowodnione.

Z innych leków, których mechanizmy działania, a w mniejszym stopniu skuteczność i bezpieczeństwo, budzą zainteresowanie, należy wymienić: inhalacje tlenkiem azotu, fizostygminę podawaną do worka spojówkowego, bromokryptynę, doksepinę, wigabantrynę i neuropeptydy: leu-enkefalinę, fragmenty CCK, ACTH; kortykosterydy, testosteron i insulinę. Leczenie tymi substancjami ma jednak charakter głównie eksperymentalny i nie jest zalecane do postępowania standardowego.

Nowsze metody leczenia

W ostatnich latach nie zaobserwowano znaczącego postępu w leczeniu AZA, a i wyniki badań przedklinicznych nie rokują skokowej poprawy jakości terapii w najbliższych latach. Wyniki leczenia benzodiazepinami, razem z poprawą w postępowaniu ogólnolekarskim, są zadawalające. Dlatego w ostatnim czasie skoncentrowano się na optymalizacji leczenia.

Polega ona m.in. na próbach doboru benzodiazepin, które przy zbliżonej skuteczności mają jakieś wyróżniające cechy użyteczności. Leki o dłuższym okresie działania (np. klorazepat) mogą być podawane rzadziej w ciągu doby (szczególnie ważne w lecznictwie ambulatoryjnym) i mają mniejszy potencjał uzależniający. U osób z marskością lub innym ciężkim uszkodzeniem wątroby racjonalne wydaje się stosowanie benzodiazepin niedziałających przez swoje metabolity i unieczynnianych tylko przez wiązanie z glukuronianami (np. lorazepam).

Innym sposobem optymalizacji leczenia jest dobór leku w zależności od struktury AZA. U osób z dużym ryzykiem drgawek do standardowego leczenia dodaje się leki o silnym działaniu przeciwdrgawkowym; gdy w obrazie AZA dominują objawy wegetatywne – dodaje się antagonistów receptora b-adrenergicznego, agonistów receptora a2-adrenergicznego lub leki blokujące kanał wapniowy.

Kolejną próbą polepszenia skuteczności leczenia jest odejście od standardowego podawania leków i podawanie ich z częstotliwością i w dawce zależnej od nasilenia objawów. Wymaga to jednak przeszkolenia zespołu leczącego w posługiwaniu się skalami pomiaru i struktury AZA i bardziej aktywnych postaw wobec leczenia. Dotychczas nie udowodniono jednoznacznie wyższości tego typu postępowania nad standardowym.

Bogusław Habrat

Autor jest doktorem medycyny, w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie kieruje Zespołem Profilaktyki i Leczenia Uzależnień.

za: http://www.terapia.rubikon.net.pl

Related posts:

1. Leczenie uzależnienia
2. Intensywna terapia wstępna
3. Leczenie zespołu uzależnienia od alkoholu

Bardzo często nawet bliscy uzależnionego nie są w stanie skutecznie mu pomagać  ponieważ są zbyt mocno zaangażowani. Często ukrywają  przed nim alkohol, tuszują szkody jakie wyrządził oraz bronią go przed skutkami jego własnego postępowania. Oczywiście kierują się przy tym jak najlepszymi intencjami i robią to wszystko aby pomóc uzależnionemu. Niestety w ten sposób pogarszają sytuację, chory nie dostrzega co się wokół niego dzieje, nie jest świadomy swojego stanu. Dlatego pierwszymi osobami, jakie powinno się edukować, są właśnie bliscy i znajomi alkoholika. Dzięki temu będą oni wiedzieli jak zachować się w poszczególnych sytuacjach, co zrobić kiedy ich ojciec, mąż nie radzi sobie ze sobą, kiedy kolejny raz dochodzi do kłótni. Bliscy muszą wiedzieć, że próbując pomóc choremu tak, aby on sam nie odczuł skutków choroby, sprawiają, że czuje się on jeszcze gorzej i nie potrafi zrozumieć co się z nim dzieje. Dlatego pomocy należy szukać przede wszystkim u specjalistów, którzy naprawdę wiedzą jak sobie w takich sytuacjach radzić i chętnie udzielą rodzinie wszelkich informacji.

Bardzo skuteczna okazuje się metoda opracowana w latach 60tych, w USA, zwana krótką  interwencją. Metoda ta z powodzeniem jest stosowana wobec pijących szkodliwie. Polega ona na szczerej rozmowie z lekarzem, który po ocenie ogólnego stanu zdrowia i stwierdzeniu jego pogorszenia związanego z piciem, uświadamia pacjenta jakie skutki ma picie. Lekarz powinien poinformować jakie szkody alkohol wyrządził w jego organizmie oraz jakie mogą być dalsze powikłania. Konieczne jest udzielenie informacji, że jedynie zaprzestanie picia może wpłynąć na poprawę stanu zdrowia. Należy przekazać pacjentowi ulotki informacyjne oraz dać do zrozumienia jak alkohol może negatywnie reagować z podawanymi lekami. W żadnym wypadku nie powinna to być rozmowa mająca na celu działanie na moralność człowieka, powinna ona zachować charakter czysto medyczny. Czasami może okazać się pomocna obecność członków rodziny, ale jest to ryzykowne ponieważ mogą oni starać się ukryć wstydliwy problem.

Related posts:

1. Jak wybrać odpowiedni sposób leczenia dla nastolatka?
2. Intensywna terapia wstępna
3. Metody leczenia alkoholizmu.

Leczenie alkoholizmu zasadniczo opiera się na pomocy medycznej oraz psychologicznej. Obie te metody mają równie duże znaczenie. Medycyna ma wiele do powiedzenia jeśli chodzi o mechanizmy powstawania uzależnienia fizycznego, natomiast już mniej odnośnie samego leczenia. Oczywiście stosuje się terapie lekowe, po zaprzestaniu picia należy uzupełnić niedobory składników mineralnych i witamin. Alkohol bowiem wypłukuje z organizmu wiele istotnych dla jego funkcjonowania związków, a tak duże niedobory można odbudować jedynie leczeniem szpitalnym. Istnieje jeszcze jedna metoda leczenia medycznego, ale ostatnio pojawia się wokół niej coraz więcej kontrowersji. Mianowicie mam na myśli dwie odmiany leku zwanego Esperal lub Anitcol. Pierwszy z nich jest bardziej popularny, jest to tak zwana „wszywka”. Rzekome leczenie tą metodą polega na wszyciu pod skórę kapsułki czynnie uwalniającej substancję zwaną disulfiram, która krążąc w krwiobiegu blokuje wydzielanie enzymu odpowiedzialnego za rozkładanie aldehydu octowego. Po spożyciu alkoholu stężenie aldehydu we krwi zaczyna rosnąć. Substancja ta jest bezpośrednim produktem rozkładu alkoholu i jest od niego trzydziestokrotnie bardziej toksyczna. Oczywistym jest, że ta metoda nie powinna być nazywana leczeniem. Jest to raczej stworzenie bariery strachu aby chory bał się picia wiedząc, że może to doprowadzić do uszkodzenia narządów wewnętrznych, a nawet śmierci.

Najskuteczniejszym sposobem leczenia jest psychoterapia. Bardzo ważne jest uświadomienie choremu jaki ma problem i jak bardzo bezsilny jest wobec alkoholu. Musi on dostrzec, że jest alkoholikiem. Należy pokazać mu jakie konsekwencje niesie za sobą dalsze pozostawanie we władzy nałogu oraz jak sobie z nim radzić. Chory jednak musi sam chcieć zerwać z nałogiem. Jeśli podejmie taką decyzję, terapia polega głównie na wsparciu i pomocy w dążeniu do abstynencji. Leczenia jednak wymaga także rodzina alkoholika, bliscy zazwyczaj cierpią na tak zwany koalkoholizm czyli współuzależnienie. Poddają się oni wpływowi uzależnienia na ich myślenie oraz zachowania, zaburza ono ich normalne funkcjonowanie. Najlepszą metodą jest leczenie całej rodziny, które przynosi najlepsze skutki i pozwala zrozumieć jakiego wsparcia potrzebuje uzależniony.

Related posts:

1. Metody leczenia uzależnienia od alkoholu
2. Jak wybrać odpowiedni sposób leczenia dla nastolatka?
3. Uświadamianie choremu jego stanu.

Do niedawna nie istniały dobre warunki do leczenia dostosowane do potrzeb uzależnionej młodzieży. Dopiero przed kilku laty rozpoczęto prace nad stworzeniem odpowiednich metod terapeutycznych, specjalnie dla młodocianych uzależnionych.

W tej chwili istnieje już bardzo wiele różnego rodzaju możliwości leczenia młodych ludzi dotkniętych uzależnieniem od środków odurzających. Są to między innymi:

• Grupy samopomocy – Anonimowi Alkoholicy, Anonimowi Narkomani a także specjalne grupy dla uzależnionych od kokainy;
• Kliniki leczenia otwartego;
• Poradnie i prywatne gabinety oferujące leczenie grupowe jak i indywidualne;
• Wszechstronne ośrodki otwartego leczenia uzależnień, w których dziecko spędza dni i wieczory, chociaż nadal mieszka w swoim domu z rodzicami;
• Wszechstronne ośrodki zamkniętego leczenia uzależnień, w których dziecko spędza od czterech do sześciu tygodni;
• Ośrodki rehabilitacji gdzie dziecko może spędzić okres: od trzech miesięcy do roku czasu w specjalnej zamkniętej klinice odwykowej;
• Szpitale psychiatryczne, które posiadają specjalne oddziały dla dzieci i młodzieży uzależnionej;
• Specjalne ośrodki dla młodocianych narkomanów lub alkoholików (także dla bulimiczek czy anorektyczek lub dzieci i młodzieży uzależnionej od Internetu) gdzie dziecko jest kierowane na rok lub dwa lata stałego pobytu.

Related posts:

1. 116 111 – bezpłatny Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
2. Jak ustalić potrzeby terapeutyczne dziecka?
3. Jak wybrać odpowiedni sposób leczenia dla nastolatka?

Related posts:

1. Formy i warunki leczenia uzależnionej młodzieży.
2. Metody leczenia alkoholizmu.
3. Pomoc, której nie chcesz

Nastolatki rzadko, kiedy zdają sobie sprawę, że nadużywają alkoholu, który zagraża ich zdrowiu jak i życiu. Jeśli nawet już sobie zdadzą z tego sprawę, to rzadko, kiedy, gotowe są by się do tego przyznać. Dowodzi to jedynie temu, że zaprzeczenie jest jedną z głównych i najbardziej wyraźnych oznak uzależnienia od danej substancji chemicznej, w tym przypadku od alkoholu.

Zaprzeczenie sprawi, że dana uzależniona osoba nie potrafi w pełni ocenić swojego stanu. W rezultacie, młodzież nadużywająca alkoholu lub też innych substancji chemicznych i środków toksycznych, nie potrafi, nie chce i nie może dokonać wyboru najodpowiedniejszego sposobu swojego leczenia. Decyzję na ten temat, muszą podjąć za nich rodzice przy współpracy specjalistów, do których zwrócili się oni o pomoc.

Chociaż istnieje wiele sposobów wyboru odpowiedniego sposobu leczenia, należy przede wszystkim podkreślić, iż nie wolno metody tej samodzielnie wybierać ani też eksperymentować na dziecku. Rodzicie lub opiekunowie powinni udać się po poradę do specjalisty od spraw uzależnień. Będzie to bowiem osoba, która nie tylko jest najlepiej zorientowana w metodach terapeutycznych ale również, będzie w stanie pomóc, całej rodzinie. Należy, bowiem pamiętać, że uzależnienie danego członka rodziny jest uzależnieniem wszystkich pozostałych osób. Jest to groźna i przebiegła choroba i należy wspólnymi siłami ją zwalczać.

Related posts:

1. Formy i warunki leczenia uzależnionej młodzieży.
2. Metody leczenia alkoholizmu.
3. Uświadamianie choremu jego stanu.

Terapia pomaga dokładnie określić nasze słabe strony – może to być nieśmiałość czy brak umiejętności radzenia sobie z uczuciami takimi jak gniew czy nawet nieopanowana radość. Nie chodzi o to, by na siłę szukać przyczyn – chodzi o to, by poznać siebie takiego czy taką, jakimi naprawdę jesteśmy, zaakceptować siebie, pracować nad sobą. To nie ma być łatwe! To ma być naszym osiągnięciem!

Related posts:

1. Pomoc, której nie chcesz
2. Korkociąg
3. Leczenie odwykowe

W ośrodkach leczenia uzależnień przeprowadza się bardzo intensywną terapię wstępną, podczas której często dopiero odtruwa się organizm chorego, następnie chory uczestniczy w spotkaniach grupowych oraz indywidualnych z terapeutą. Ważne jest natomiast, że jeśli zgłosi się do takiego ośrodka w każdej chwili może zaprzestać, wycofać się z leczenia. W przypadku podejmowania prób z własnej woli samemu decydujemy się na kontynuację lub przerwanie leczenia zamkniętego. Aby je kontynuować zawsze trzeba przestrzegać przepisów wewnętrznych placówki. Jeśli nie akceptujemy warunków, możemy w każdej chwili się wycofać.

Często wielu chorym jest jednak potrzebny pobyt w placówce odwykowej. Szczególnie tym, którzy mają problemy z utrzymaniem dłuższego okresu abstynencji i mają problemy z uczęszczaniem na terapię ambulatoryjną.

Warto pamiętać, że każda metoda jest dobra, aby wyrwać się ze szponów nałogu, a tym, którzy próbowali innych metod i nie wyszło, moim zdaniem warto polecić leczenie w placówce.

Related posts:

1. Przymusowe leczenie odwykowe
2. Charakterystyka osób ubiegających się o leczenie odwykowe
3. Pomoc, której nie chcesz

Życiorysy Piotra i Jolki to typowe przykłady powodów picia alkoholu i brania narkotyków wśród młodzieży. Jeżeli młody człowiek pojawia się w Profilaktyczno Rozwojowym Ośrodku Młodzieży i Dzieci PROM z powodu incydentów alkoholowych, skierowany przez pedagoga szkolnego, przymuszony przez kuratora rodzinnego lub doprowadzony przez przerażonego rodzica, to w zasadzie w 80% możemy być pewni, że będziemy mieć do czynienia z uzależnieniem.

Właściwie diagnoza staje się wtedy formalnością. Czasem wręcz formalnością zbędną, szczególnie w przypadku młodzieży poniżej 18. roku życia, dla której większość środków psychoaktywnych to środki nielegalne. Jeżeli młody człowiek używa nielegalnego dla siebie środka, to łamie prawo. W związku z tym często istotniejsza staje się odpowiedź na pytanie: dlaczego to robi, niż wiedza, jak głęboko w tym tkwi.

Częściową odpowiedzią na tak postawione pytanie są normy społeczne, dość łagodne i tolerancyjne dla picia alkoholu, sprzyjające długotrwałemu nadużywaniu i rozmydlaniu incydentów picia właściwie w każdym środowisku, także szkolnym. Dowodem na to mogą być badania przeprowadzone w 1995 roku i powtórzone w 1999 roku wśród uczniów I i III klas szkół ponadpodstawowych, które wykazały powszechność picia u ponad 90% uczniów (Sierosławski, Zieliński, 2000). W badaniach tych 30% uczniów deklarowało przynajmniej jednokrotne upicie się w ciągu ostatniego miesiąca. Nie twierdzę, że w myśl znanej, statystycznej „wyliczanki” 20% rozpoczynającej picie młodzieży uzależni się od alkoholu, lecz ciągle rosnąca liczba młodych ludzi trafiających do ośrodka z powodu kłopotów związanych z piciem alkoholu i używaniem narkotyków zmusza do refleksji.

KIM SĄ?

W tym miejscu napotykamy pierwszą trudność. Z pewnością nie są już dziećmi. Swoimi doświadczeniami mogliby obdarować niejednego dorosłego. Ale nie są też dorosłymi. Są zależni od swoich rodziców, próbują jeszcze chodzić do szkoły, czasami pracują gdzieś dorywczo. Sami nie chcą być ani dziećmi ani dorosłymi. Ta pozycja zawieszenia często bardzo im odpowiada.

Chcą zapomnieć o kłopotach w szkole, o niezbyt fortunnych związkach i relacjach z rówieśnikami, czują się nierozumiani przez rodziców, a jeśli już znajdą kogoś bliskiego, to za chwilę ,,zły los” i tak ich tego pozbawia. Czują się winni i pokrzywdzeni. Winni gdy ich zachowania związane z piciem alkoholu czy zażywaniem narkotyków sprawiają, że są w centrum uwagi rodziny, szkoły, terapeuty, i pokrzywdzeni gdy muszą przez dłuższy czas wszystko widzieć, słyszeć, czuć. Większość z nich rozpoczęła eksperymentowanie ze środkami psychoaktywnymi już w szkole podstawowej. Często od początku regułą były ostre incydenty alkoholowe. Nawet jeżeli było to picie sporadyczne, to takie ,,na full”, czyli do samego końca, do utraty kontaktu z rzeczywistością. ,,Totalny odlot” jest dla nich najważniejszy. Zapomnieć, nie czuć choć przez chwilę, nie być to przerywniki, które są dla nich ważniejsze niż samo życie. Chcą przestać pić, ale cena, jaką wypadałoby za to zapłacić, jest dla nich niewyobrażalnie wielka. Pozbawić się ,,odlotu”, to tak jakby pozbawić się życia albo zwariować.

PIERWSZE PRÓBY

Od kilku lat widzę potrzebę ustrukturalizowania różnych działań pomocowych kierowanych do młodzieży z problemami uzależnień. Od trzech lat próbujemy w ośrodku uruchomić program dla tego rodzaju klientów. Mimo różnych rezultatów, nie zniechęcaliśmy się. Konsultowaliśmy nasze wysiłki ze znanymi specjalistami w tej dziedzinie. Naszym działaniom przyglądał się między innymi dr Bohdan Woronowicz, kierownik Ośrodka Terapii Uzależnień IPiN w Warszawie. Raz po raz zmienialiśmy koncepcje, ciężko pracowaliśmy w tygodniu… a młodzież piła w niedzielę. I wszystko zaczynaliśmy od początku. Nasze działania, oparte na doświadczeniu grup samopomocowych AA, wsparte wiedzą ze Studium Terapii Uzależnień i praktyką z leczenia osób dorosłych często kończyły się niepowodzeniem. Bezsilność wobec alkoholu czy narkotyków, mechanizmy uzależnienia to pojęcia jasne i zrozumiałe dla terapeutów, ale często zbyt trudne i nie do przyjęcia dla młodego człowieka, który nie widzi innego sposobu radzenia sobie z wewnętrznym napięciem wywołanym jakimkolwiek stresem, jak tylko przy pomocy piwa czy narkotyku.

Dopiero teoria poczucia koherencji A. Antonowsky’ego 1 pozwoliła nam na nieco inne spojrzenie na problemy uzależnionej młodzieży i nasze działania stały się nieco skuteczniejsze. Skoro w myśl wyżej wymienionej teorii poczucie zrozumiałości, zaradności i sensowności jest istotnym determinantem zdrowia, to sposób postrzegania świata jako niezrozumiałego i bezsensownego, na który nie ma się absolutnie żadnego wpływu, może implikować tendencje do ucieczki od rzeczywistości, a stąd już tylko krok do sięgania po alkohol i narkotyki.

Istotną cechą poczucia koherencji jest zrozumiałość i przewidywalność doświadczeń. W związku z powyższym oczywistym staje się fakt, że dziecko wychowujące się w rodzinie, w której nie dostaje wsparcia, którego żaden dorosły poważnie nie traktuje, gdzie trudno o jakiekolwiek przewidywalne sytuacje (np. rodzina z problemem alkoholowym), nie jest w stanie budować w sobie poczucia zrozumiałości, zaradności i sensowności, szczególnie w okresie tworzących się dopiero struktur „JA”. Istotną rolę w tym okresie życia powinny pełnić dorosłe, znaczące osoby z otoczenia dziecka, służąc mu wsparciem, doświadczeniem i swoim czasem. Skoro więc rodzice, tego nie robią, a szkoła też nie jest do tego przygotowana, to część młodych ludzi w najtrudniejszym okresie swojego życia, w okresie adolescencji jest pozostawiona samym sobie.

Większość dorosłych alkoholików w podobny sposób mówi o swoich początkach picia i o powodach, dla których sięgało po alkohol, często w wieku 14, 15, 16 lat, jak dzisiejsza młodzież. Dorosłym jednak łatwiej jest oprzeć swoją motywację do leczenia na stratach i konsekwencjach picia oraz próbować zrozumieć to, co się z nimi dzieje, poprzez odwoływanie się do alkoholizmu jako choroby. Nastolatek nie widzi żadnych istotnych strat. Porzucenie szkoły, czy też wyrzucenie z niej często tylko przez rodziców jest postrzegane jako strata. Z chorobą też nie bardzo chce się utożsamić, bo często jest to uzależnienie w początkowej fazie i kojarzenie z nią tożsamości alkoholika czy narkomana staje się niemożliwe do przyjęcia.

Takie spojrzenie na problem uzależnionej młodzieży pozwoliło nam przeformułować większość celów dotyczących działań terapeutycznych dla tej grupy osób. Podstawowym celem stało się uczenie umiejętności potrzebnych do konstruktywnego życia oraz praca nad uświadomieniem sobie potrzeb skutecznie zastępujących, cytowaną wcześniej, potrzebę ,,odlotu”, czyli ucieczki od rzeczywistości. Powstał pomysł działań, które są połączeniem programu grup rozwoju osobistego, terapii uzależnień oraz profilaktyki środowiskowej. Położyliśmy duży nacisk na uczenie norm społecznych, umiejętności życiowych, relacji z dorosłymi i rówieśnikami, kształcenie postaw i granic oraz poszukiwanie wizji życia. Powstał program, którego istotną cechą jest pomoc w zrozumieniu otaczającej rzeczywistości, przewidywalność doświadczeń, chociażby tych, wynikających z łamania norm społecznych oraz poszukiwanie zasobów, które pozwalają poradzić sobie w różnych, trudnych sytuacjach życiowych. W pierwszym etapie pracy niewiele jest z terapii uzależnień. Została, co prawda, grupa edukacyjna i uczestnictwo w grupach samopomocowych, ale w porównaniu z poprzednimi działań zmiany były dość istotne. Program stał się bardziej atrakcyjny. Najważniejszym okazało się to, że abstynencja jako jeden z celów terapii zdecydowanie zeszła na dalszy plan.

ZESPÓŁ TERAPEUTYCZNY OŚRODKA

Nie wyobrażam sobie, bym mógł prowadzić tego typu placówkę z innym zespołem niż ten, który jest w ośrodku. Udało mi się zebrać w jednym miejscu kilkanaście osób lubiących młodzież, darzących ją szacunkiem i zaufaniem. Większość z nich to ludzie młodzi, krótko po studiach psychologicznych lub jeszcze studenci ostatniego roku. Lubią to, co robią i sami też chętnie się uczą, a ich postawy, poglądy i zachowania świetnie nadają się do tego, by modelować i być dobrym wzorem dla młodszych. To znaczy, że młody człowiek na miejscu ma namacalne przełożenie treści edukacyjnych na życiowe. Modelowanie jest ważnym elementem programu ośrodka, tym skuteczniejszym im mniejsza jest różnica wieku pomiędzy pacjentem i terapeutą.

AKTUALNE DZIAŁANIA

Pierwsza trudność, z jaką się spotkaliśmy, to zdecydowanie różny okres uczestnictwa pacjentów we wstępnej fazie terapii. Jest to sprawa bardzo indywidualna. Na spotkaniach z terapeutą prowadzącym zapadają decyzje o przejściu do drugiego etapu terapii i podpisaniu kontraktu na utrzymywanie abstynencji. W związku z tym ustalony w ośrodku 4-tygodniowy, przeciętny cykl pierwszego etapu może być dla każdego pacjenta nieco inny. Ważne, by w tym czasie młody człowiek oswoił się z ośrodkiem, poczuł się częścią tutejszej społeczności i nawiązał konstruktywne relacje z prowadzącym terapeutą.

W pierwszym etapie zalecamy codzienne uczestniczenie w zajęciach (od poniedziałku do piątku). To zdecydowanie ułatwia utrzymywanie abstynencji i przebywanie z dala od towarzystwa osób pijących w tym pierwszym najtrudniejszym okresie. Zajęcia w tym czasie są bardzo zróżnicowane, od kontaktów indywidualnych z terapeutą prowadzącym, poprzez grupę samopomocową, warsztaty tematyczne dotyczące komunikacji, pracy z uczuciami, elementów asertywności, praw i obowiązków uczestnika grup terapeutycznych, aż po zajęcia rekreacyjno-sportowe na ośrodkowej siłowni (dla chętnych). Ten pierwszy okres bycia w ośrodku służy oswajaniu z miejscem i ludźmi, uczy innych relacji niż w grupie subkulturowej, pokazuje normy i zasady jako integralną część funkcjonowania ośrodka, a także rozpoczyna pracę nad uzewnętrznianiem potrzeb na tyle atrakcyjnych, by mogły one konkurować z alkoholem bądź narkotykami. Uczestnictwo w całym cyklu zajęć oraz decyzja terapeuty prowadzącego uprawniają do przejścia do drugiego etapu zdrowienia, w którym pacjent podpisuje kontrakt na utrzymywanie abstynencji. Ważnym elementem tego etapu jest też grupa wsparcia dla rodziców z elementami edukacji i uczenia umiejętności rodzicielskich.

Drugi etap pracy to realizowanie Osobistego Planu Terapii (OPT), uczestnictwo w grupie zadaniowej, dobrowolne spotkania w grupie samopomocowej oraz spotkania konsultacyjne z terapeutą prowadzącym. Utrzymywanie abstynencji uprawnia też do brania udziału w innych programach ośrodka, grupach dyskusyjnych, w programie liderów młodzieżowych oraz atrakcyjnych treningach wyjazdowych, związanych z programem profilaktycznym ,,Śnieżna Kula”. Taka przepustka, udostępniająca wszystkie formy działań realizowanych w ośrodku, dla wielu osób staje się wystarczającą motywacją do utrzymywania abstynencji. Okazuje się, że ten sposób przeprowadzania młodych ludzi od picia do konstruktywnego życia, co prawda rozciągnięty w czasie i dość elastyczny dla poszczególnych przypadków, ma szansę na większą skuteczność niż nasze poprzednie działania. Nie sądzę jednak, żeby była to ostateczna wersja programu. Ciągle uczymy się pomagania młodym ludziom, wykorzystując, jak potrafimy, nasze niepowodzenia. Ostatni nasz pomysł, a tak naprawdę nie nasz, tylko podpatrzony w ośrodku Rosecrance on Alpine w Rockford, USA, to uczestnictwo młodzieży wraz ze swoimi rodzicami w grupie problemowej zajmującej się nie tylko relacjami, ale także rozumieniem norm społecznych i wymianą wzajemnych oczekiwań. Grupa ta zdecydowanie pomogła nam bardziej zaktywizować rodziców dzieci korzystających z terapii w ośrodku.

CO DALEJ?

Myślę, że dalszy etap to włączenie szkoły do tworzonego systemu pomocy dla młodzieży z problemami picia alkoholu i zażywania narkotyków. W sierpniu miałem okazję przyjrzeć się takiemu systemowi we wspomnianym ośrodku Rosecrance on Alpine. Mam nadzieję, że w niedługim czasie, w kolejnym artykule będę mógł zapoznać czytelników TUiW z tym, co zobaczyłem i czego doświadczyłem w jednym z lepszych amerykańskich ośrodków leczenia uzależnień dla młodzieży.

Chciałbym zaprosić do dyskusji, wymiany poglądów i doświadczeń wszystkich tych, którzy zajmują się młodymi osobami uzależnionymi od środków psychoaktywnych. Jestem przekonany, że każde działanie, nawet to zakończone niepowodzeniem, może przyczynić się do skonstruowania oferty, która byłaby na tyle skuteczna, by móc ją bardzo szeroko rozpropagować. Już teraz wydaje się być oczywiste, że typowe placówki leczenia uzależnień z istniejącymi programami nie będą w stanie sprostać problemowi uzależnień wśród młodzieży. Ten rodzaj pacjenta powinien być poddawany działaniom socjoterapeutycznym, profilaktycznym i terapii uzależnień jednocześnie. A w związku z tym, że znaczna część młodych ludzi nie ogranicza się tylko do jednego środka uzależniającego, miejsca, w których pomaga się takim osobom, powinny być przygotowane do leczenia uzależnień od różnych środków psychoaktywnych. To zdecydowanie wymaga większej wiedzy i wszechstronności osób zajmujących się terapią młodych ludzi oraz tworzenia ośrodków o szerszym profilu niż sama terapia uzależnienia od alkoholu, oczywiście ze „zdrową” kadrą terapeutyczną, służącą młodym ludziom za wzór bycia i życia.

Witold Skrzypczyk
Autor jest pedagogiem, terapeutą uzależnień. Kieruje Profilaktyczno Rozwojowym Ośrodkiem Młodzieży i Dzieci PROM w Łodzi.

artykuł pochodzi ze strony www.terapia.rubikon.net.pl

Bibliografia:

Antonowsky A., Rozwikłanie tajemnicy zdrowia,

Fundacja IPN, Warszawa 1995. Brown S., Leczenie alkoholików, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1990.

Brown S., Bezpieczne przejście, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 1995.

Sierosławski J., Zieliński A., Młodzież i alkohol wyniki badań szkolnych ESPAD, Świat Problemów, nr 9 (92), 2000, str. 4 7.

1) Poczucie koherencji jest to globalna orientacja człowieka, wyrażająca stopień, w jakim człowiek ten ma dojmujące, trwałe, choć dynamiczne poczucie pewności, że (1) bodźce napływające w ciągu życia ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego mają charakter ustrukturowany, przewidywalny i wytłumaczalny; (2) dostępne są zasoby, które pozwolą mu sprostać wymaganiom stawianym przez te bodźce; (3) wymagania te są dla niego wyzwaniem wartym wysiłku i zaangażowania. (Antonowsky, 1995).

Related posts:

1. Formy i warunki leczenia uzależnionej młodzieży.
2. Leczenie odwykowe
3. Czy alkoholizm to choroba?

W tym samym roku otworzył swoją pierwszą klinikę w Raynes Park, pod Londynem. Kiedyś palacze przylatywali z całego świata, żeby wziąć udział w londyńskiej sesji.

Teraz jego sieć obejmuje zasięgiem cały świat. Dziś, ponad 20 lat później, istnieje ich już ponad 70 w ponad 30 krajach świata. Co roku udaje się w nich wyleczyć 30.000 palaczy. Allen Carr stworzył globalną sieć, globalną markę dzięki fenomenalnemu sukcesowi jego metody.

Dziś Allen Carr zajmuje się przede wszystkim szkoleniem trenerów, którzy w ponad 20 krajach świata pomagają innym palaczom uwolnić się od nałogu. Jest zaangażowany także w działalność zmierzającą do zapobiegania uzależnianiu się dzieci i młodzieży. Ciągle aktywny jest jako autor książek. Sesje, wyłącznie indywidualne, prowadzi już tylko na specjalne zamówienie prominentnych osobistości. Jest także pożądanym gościem wielu międzynarodowych kongresów, sympozjów oraz audycji radiowych i telewizyjnych. Allen Carr żyje dziś ze swoją żoną Joyce w Anglii i Hiszpanii.

W 1985 roku Allen Carr napisał książkę pt.’The Easy Way To Stop Smoking’, opisującą jego metodę. Publikacja ta jest zdecydowanie najpopularniejszą i najbardziej skuteczną książką w tej dziedzinie, jaką kiedykolwiek wydano.

Przetłumaczona na ponad 20 języków, od lat jest bestsellerem w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Holandii, Hiszpanii, Irlandii, Austrii, Japonii.

Na całym świecie sprzedano już ponad 6 milionów egzemplarzy.

http://rapidshare.com/files/32356296/Latwy_sposob_na_rzucenie_palenia.jar.rar

Polska strona Allen’a Carr’a:
http://allen-carr.pl/index.php?show=allen

Related posts:

1. Uzależniona młodzież w terapii
2. Pomoc, której nie chcesz
3. Leczenie uzależnienia